İnsanlar bazı konularda hiç istemedikleri halde farklı adımlar atmaya, bazı işleri yapmaya, bazı deneyimlerden geçmeye, bazı durumlara katlanmaya mecbur duyumsarlar kendilerini. Bu, bir zorunluluk olmadığı halde ‘mahalle baskısı’, otoritelerin zorlaması, yasalara uyum, çevreye hoş görünme, birisini kıramama gibi nedenlerle gerçekleşir.
Yapıtlarını zevkle okuduğum, anlatımında pek çok insancıl değerlere rastladığım çağdaş klasik yazarlardan Stefan Zweig Mecburiyet adlı öyküsünde savaş karşıtlığını, savaşın insanlık suçu olduğunu, insan öldürmenin hiçbir nedeni olamayacağını tartar kafasında. Savaş çağrısını İsviçre’de alıp ülkesi Avusturya’ya, 50 milyon can kırımına ve onarılması uzun yıllar alan yıkıma neden olan savaşa gitmekle gitmemek arasında bocalar öykü kahramanı Fredinand. Eşi Paula kadın duyarlılığıyla eşini savaşa göndermemeye kararlıdır. Savaşın kötülüklerini, bir avuç politikacının çözümü savaşta aramasının anlamsızlığını görür, eşinin karşısına kapı gibi dikilir. Savaş karşıtlığını temel alır. Savaşa katılırsa nasıl döneceğini, yaralı mı, aksak mı, bir kolu kesik mi, hatta dönüp dönemeyeceğini sorgular.
İkilemde kalan Ferdinand’a “Zayıf iradeli bir adamdan çocuk istemem, savaş yetimi bir çocuk büyütmeyi de. Şimdiye dek hiç bugünkü kadar arkanda durmamıştım…” diye itirazlarını sıralar. Ferdinand savaş çıktığında İsviçre’ye kaçmış bir ressamdır.
Orduya katılmaya karar verdiği istasyonda karşı yönden gelen trenin vagonlarından inen yaralı, kolu bacağı eksik, yürümekten aciz askerlerin durumlarını görüp katılmayı reddederek evine döner. Vagonda Fransız ulusal marşı La Marseillaise çalmaktadır. Sakat dönen askerler karşı cepheye övgü anlamında marşa eşlik etmektedir.
Paula artık gittiğine inandığı eşini karşısında görünce çok mutlu olur, sonuçlarına katlanacağı yeni bir yaşama adım atarlar. Kadın duyarlılığı ve savaşın insan kırdığını görmesi bir eşi, bir erkeği savaşa gitmemeye ikna etmiştir. Paula bilinçli bir tercih yapmıştır.
Savaşa gitmeme konusunda geçen diyaloglar son derece çarpıcı paragraflar içeriyor. Bir çırpıda okunan roman günümüzde Mehmetleri emperyalistlerin özendirmesi ve Siyonizm işbirlikçisi Suudilerin isteğiyle Husiler’e karşı Yemen’e gönderme senaryolarının hiçbir temele konamayacağını, Mehmetlerin Netanyahu ve Trump kasaplarının koyunu olamayacağını düşündüğümüz şu günlerde okunası bir çağdaş yapıt. Bizim İsrail soykırımına ve emperyalist ABD saldırganlığına karşı ölüm kalım mücadelesi veren Husiler’le hiçbir düşmanlığımız olamaz! İran’la da. “Yurtta barış, dünyada barış!” ilkemizden şaşmamalıyız.
Yeni bir Kore sendromu yaşamak istemiyorsak, emperyalizmin askeri olarak Ortadoğu maceralarına girişmemeliyiz. Hiçbir ittifak, hiçbir anlaşma bizi, yurt savunması dışında, savaşa sokamaz! ‘Memetçik Memetler’ yalnızca ülke güvenliği söz konusu olunca sınırda olmalıdır.
Yemen türküsünü anımsama zamanı gelmedi mi? Ne dersiniz?
“Gitme Yemen’e Yemen’e / Yemen sıcak dayanaman…”
"Adı Yemen'dir, gülü çemendir,
Giden gelmiyor acep nedendir?
Burası Huş'tur, yolu yokuştur,
Giden gelmiyor acep ne iştir?"
