O, ne eski ne de yeni hiçbir nesle hoş görünmek için çırpınmayan bir adamdı. Siyasi hedefleri olsa da, sıradan bir ebedi var olma hırsıyla hareket etmedi; tek arzusu, kurmak istediği düzenin bu milleti ilelebet huzur, refah ve özgürlük içinde yaşatmasıydı.
Siyaset, bugün adeta yalancı pehlivanlar üreten bir bahçeye dönüşmüş durumda. Dünya ve ülkede başkalarının anılarını okuyanlar; devlerin nasıl cüceleştiğini, birer mum gibi eridiklerini, kardan yapılmış aslanlar gibi bir kucak çamurdan ibaret kaldıklarını görüyor. Acaba içlerinde dev kalan kaç kişi vardı? Yüz yıllık bir asrın içinde, tanınanlar arasında ondan başka cüceleşmeyen bir siyaset ve devlet adamı var mıydı?
Bir devir içinde bir defalığına dev olmak belki kolaydı; fakat tarihte dev kalmak zordu ve o bunu başarmıştı.
Onun ölümü, geniş halk kitleleri arasında derin bir keder yaratmış; memleketin adeta kalbi durmuştu. Tarihle ve vicdanıyla hesaplaşma cesareti gösteren herkes, onun inşa etmek istediklerini şimdi fark edebiliyor. Oysa devrin içindeyken pek çoğu, ona "demokrasi ve hürriyet getirmediği" gerekçesiyle saldırıyor, hareketlerini diktatörce buluyordu. Çünkü o vakit ormanın içindeydiler; ağaçları görüyorlar lakin ormanı bütünüyle idrak edemiyorlardı. Gerçeği çok daha sonra görebildiler.
Çünkü o büyük devrimler yapmıştı ve ard arda gerçekleştirdiği bu hamleler o gün büyük hoşnutsuzluklar yaratmıştı. Halife ve padişahtan yana olanlar ona cephe almış, ittihatçılar 1926’da İzmir suikastını tezgahlamıştı. Şapka ve yazı devrimleri, tekkelerin kaldırılması ve kökleşmiş bazı kötü geleneklerin yıkılması çevredekileri tedirgin etmişti. Emperyalistler ise memleketin içinde isyanlar körüklüyordu. İstanbul’daki bütün hilafetçi, padişahçı ve gerici basın ona karşı yaylım ateşi açmıştı. Bu koşullar altında hürriyet ve demokrasi nasıl gelişebilirdi ki?
Tersine, devrim düşmanlarına karşı az çok sert davranmak bir zorunluluktu. Atatürk de iç ve dış düşmanlara karşı tedbirli olmak durumundaydı. Buna rağmen bir Hitler veya Mussolini gibi diktatörlüğe yeltenmedi. Koşulları Doğulu bir diktatör olmaya elverişli olduğu halde, bir asker olarak yumuşak, sevimli ve akıllı bir otorite kurdu. Otoritesi korkuya değil, sevgiye dayanıyordu. Ona bu kudreti veren, halkın öz benliğindeki sarsılmaz bağıydı.
O günün koşullarının elverdiği ölçüde özgür bir rejim kurdu. İnsanlar eleştirilerini serbestçe yapabiliyordu; nitekim Nâzım Hikmet en devrimci şiirlerini onun döneminde yazdı.
Büyük adamlar ölümlerinden sonra daha iyi anlaşılır. O dünkü büyüklüğüyle değil, bugünkü yankısıyla da yarınlara kalacaktır. Asıl sorun, onun yarattıklarının devamlılığıdır.
O, kurtuluş hareketini başlattığında padişah yanlıları Millicilerin Anadolu’daki haberleşmesini engellemişti. Mağlup devletin esaretindeki gazetelerde Mustafa Kemal suçlanıyor, ağır hakaretlere uğruyordu. Ve onun 1938’deki ölümüyle birlikte pek çok hain için af çıkarıldı.
Ben, siyasetin solunda olduğunu söyleyen kimi baskın kesimlerin dar anlayışına sıkışmış bir Atatürkçü değilim; aynı zamanda sağda yer alan baskın iktidarın gölgesinde, inançlarını kendine taştan duvarlar yapıp göğe yükselmeye çalışırken halkı aç ve yoksul bırakan o zihniyetin dindarlarından da değilim.
Üzücü olan odur ki, bugün de iktidar ve ortakları tarafından belleklerden kazınmak isteniyor. Bunu anlamamak için kafayı kuma gömmek bile yetmez. İktidar, devleti ele geçirmiş olmanın verdiği güçle onu unutturmaya çalışıyor; hem de en palazlanmış halleriyle.
10 Kasım sabahı o beden terk-i dünya etti lakin ruhu acaba hangi bedene geçti? Geçtiyse bunca zamandır neden sessiz? Yoksa görüyor da anlamıyor muyuz? Bugün "havuz medyası" olarak anılan, iktidara her türlü imkânı sunan yapı, ana akım medyayı ele geçiren dış kaynaklı telkinlerle Türk toplumunun değerlerini dönüştürdü. Dizilerde tabanca, tüfek, mafya, yatak odası entrikaları... Millet birbirini tüketiyor. Kurucu geçmiş karalanıyor, Osmanlı ve hilafet övgüleriyle toplum manipüle ediliyor. Zihinleri sömürülenler geçmişi yanlış okuyor; kimileri eskiden padişahların ayak tozuna yüz sürmeyi marifet sayan zihniyetin izinden gidiyor.
Bu toprakların kadim halkı, canıyla kanıyla emperyalizme karşı kazanılan zaferin üstüne kurulan Cumhuriyet’e sahip çıkmıştı. Bugün ise 1950'lerden bu yana yeniden emperyalizme teslim edilen bir ülkenin sonuçlarını yaşıyoruz. Tarihi çarpıtanlar palazlana dursun; Mustafa Kemal’in liderliğinde kurulan bu Cumhuriyet’in gerçek mirasçıları, riyakârlara karşı kendine yeniden bir yol arıyor.
