Hukuk devletinde insan, düşüncesinden, sözünden, yazısından dolayı suçlu görülmez. İşlediği suç hukuk çerçevesinde kanıtlanıyorsa cezalandırılır. Bu gerçek, demokrasinin lütfu değil, temel güvencesidir.

Ne var ki Türkiye'de sorgulanması gereken, yalnızca insanların suçlu olup olmadığı değil, suçlulukları kanıtlanmadan neden özgürlüklerinden yoksun bırakıldıklarıdır.

Tutuklama bir ceza değil, tedbirdir. Ancak aylarca, hatta yıllarca süren tutukluluk, uygulamada peşin cezaya dönüşüyorsa ortada ciddi bir hukuk sorunu vardır.

Bir gazeteci yazıyor, bir siyasetçi eleştiriyor, bir yurttaş itiraz ediyor. Ardından soruşturma, gözaltı, tutuklama... Daha mahkeme hükmünü vermeden insanın hayatı altüst oluyor. İşini, ailesini, sağlığını ve özgürlüğünü kaybediyor. Sonra bir karar çıkıyor: Beraat!

Peki, geçen aylar? Kaybolan yıllar? Dağılan hayatlar ne olacak?

Beraat kararı, insanın özgürlüğünü iade edebilir, fakat çalınan zamanı geri getirebilir mi? Bunun hesabını kim verecek?

Anayasa'nın 38. maddesi masumiyet karinesini, 28. maddesi basın özgürlüğünü güvence altına alıyor. Bunlar duvarlara asılmak, törenlerde okunmak için yazılmış hükümler değildir. Devletin bütün kurumlarını bağlayan hukuk kurallarıdır.

Gazetecilik suç değildir. Eleştiri suç değildir. İktidarı rahatsız eden bir düşünce de suç değildir.

Fatih Altaylı'nın tutukluluğu ve hakkındaki yargısal süreç, Murat Ağırel ve Selahattin Günday gibi gazetecilerin cezaevlerinde yaşadıkları, sadece kişisel mağduriyetler olarak görülemez. Bunlar, hukuk devletinin işleyişi ve basın özgürlüğünün sınırları hakkında ciddi sorular doğuruyor.

Ülkemizde gazetecinin ne yazdığından çok kimin hakkında yazdığı belirleyici hale geldiyse eşitlik ilkesinden söz etme olanağı yoktur.

İktidarı destekleyenler için başka, eleştirenler için başka bir hukuk varsa bunun adı adalet değildir. Hukuk, siyasi yakınlığa göre tarife değiştiren bir hizmet sektörü hiç değildir.

Cezaevlerinde insan onuruna aykırı koşulların yaşanması da ayrıca kabul edilemez. Devletin gözetimi altındaki insanın yaşam ve sağlık hakkı, düşüncesinden ve siyasi görüşünden bağımsızdır. İnsan hakları, yalnızca sevdiklerimiz ve düşüncelerini paylaştıklarımız için savunulursa insan hakkı olmaktan çıkar.

Unutmayalım ki: Hukuk, iktidarın elindeki bir güç gösterisinin ötesinde, iktidarı da sınırlayan toplumsal güvencedir.

Demokrasinin ölçüsü, iktidarın kendisini alkışlayanlara tanıdığı özgürlük olamaz. Kendisini eleştirenlerin haklarına gösterdiği saygı olmalıdır.

Zira hukuk, güçlülerin gücünü değil, güçsüzlerin hakkını korumak için vardır.

Hukuk devleti, insanları hapisten çıkarmakla değil, onları haksız yere hapse koymamakla başlar.