Geçmişin gölgesinde mi yaşayacağız, geleceğin ışığında mı yürüyeceğiz?
Zamanın akışı içinde kaybolmuşuz. Geçip giden günlere alışmayı öğretiyor zaman; ama sevilenleri, iz bırakanları, hayatımıza yön verenleri unutturamıyor.
Özlüyoruz…
Arıyoruz…
Bazen bir fotoğrafta, bazen eski bir sesin yankısında, bazen de takvimde sıradan bir gün gibi duran ama milletlerin hafızasında derin izler bırakan tarihlerde arıyoruz geçmişi.
Her 10 Kasım'da olduğu gibi…
Bir milletin kaderine dokunmuş, yalnızca yaşadığı dönemi değil, kendisinden sonraki kuşakların geleceğini de etkilemiş büyük bir insanı yeniden anıyoruz.
Mustafa Kemal Atatürk…
Bir milletin elinden alınmak istenen bağımsızlığını yeniden kazandırdın. Yalnızca işgal altındaki toprakları kurtarmadın; kendi geleceğini belirleyebileceğine dair inancını da yeniden ayağa kaldırdın.
Çalıştın, ürettin, kurdun. Savaş meydanlarında kazanılan zaferlerin, ancak eğitimle, bilimle, ekonomiyle, hukukla ve akılla kalıcı olabileceğini gösterdin.
Bir millete yalnızca bağımsızlığını değil, kendi geleceğini kurma cesaretini de bıraktın.
Sen bir milletin ufkunu genişletirken bugün siyasetçilerimizin önemli bir bölümü birbirine benzeyen sözlerin, daralan düşüncelerin ve günü kurtarma hesaplarının içinde kayboluyor.
Senin büyüklüğün yalnızca yaptıklarında değil; bizlere düşünmeyi, sorgulamayı, aklın ışığında ilerlemeyi miras bırakmış olmanda saklı.
Belki de bu yüzden her 10 Kasım'da içimizdeki sızı biraz daha derinleşiyor.
Çünkü bu sızı yalnızca bir özlemin değil; henüz tamamlayamadığımız bir yürüyüşün, ulaşamadığımız bir geleceğin ve hakkını vermekte zorlandığımız bir mirasın sızısıdır.
GEÇMİŞLE
HESAPLAŞMAK MI,
GEÇMİŞİN
ESİRİ OLMAK MI?
10 Kasım üzerine yazdığım düşüncelerime gelen bir yorum, aslında toplum olarak zihnimizde taşıdığımız önemli bir çelişkiyi yeniden düşündürdü.
Osmanlı'nın bin yılda elde ettiği bütün kazanımların Cumhuriyet inkılaplarıyla yok edildiği, millete âdeta format atıldığı ve bugün neyi nasıl düşüneceğimizi bilemediğimiz ileri sürülüyordu.
Öncelikle tarihsel bir yanlışı düzeltelim: Osmanlı Devleti bin yıl değil, yaklaşık altı yüzyıl hüküm sürmüştür. Fakat mesele yalnızca bir tarih hesabı değildir. Asıl mesele, tarihe hangi pencereden baktığımızdır.
Osmanlı'nın tarihsel birikimini, medeniyetini, sanatını, mimarisini, devlet tecrübesini ve dünya tarihindeki yerini inkâr etmek ne kadar yanlışsa, Cumhuriyet'i bu birikimi ortadan kaldırmak için kurulmuş bir yapı olarak göstermek de o kadar yanlıştır.
Tarih, bir dönemi yüceltmek için diğerini mahkûm edeceğimiz bir propaganda alanı değildir.
OSMANLI
BİZİM TARİHİMİZDİR,
CUMHURİYET DE
BİZİM TARİHİMİZDİR
Birini sahiplenmek için diğerinden vazgeçmek zorunda değiliz.
Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken çok önemli bir gerçek var: Osmanlı Devleti'nin son dönemine gelindiğinde imparatorluk, siyasi, ekonomik ve askerî bakımdan ağır bir çözülme yaşıyordu. Toprak kayıpları, dış borçlar, kapitülasyonlar, yönetim sorunları ve savaşlar, devletin geleceğini ciddi biçimde tehdit ediyordu.
Cumhuriyet, güçlü ve sağlıklı bir devletin keyfî biçimde ortadan kaldırılmasıyla değil, çökmüş bir imparatorluğun enkazı üzerinde verilen bağımsızlık mücadelesinin sonucunda kuruldu.
Dolayısıyla Cumhuriyet'i geçmişi silen bir formatlama işlemi olarak görmek, tarihsel sürecin nedenlerini ve sonuçlarını birbirine karıştırmaktır.
Elbette Cumhuriyet döneminde yapılan inkılaplar tartışılabilir. Uygulamaların doğruluğu, yöntemleri, toplumsal etkileri ve eksiklikleri eleştirilebilir. Hiçbir tarihsel dönem eleştiriden muaf değildir.
Ancak eleştiri ile toptan reddetmek arasında önemli bir fark vardır.
Bir medeniyetin geçmişine sahip çıkmak, onun bütün kurumlarını ve uygulamalarını bugüne taşımak anlamına gelmez. Tarihin mirasını korumak başka, tarihin koşullarına mahkûm yaşamak başkadır.
ASIL
FORMATLANMASI
GEREKEN
DÜŞÜNCE MİDİR?
Bana göre tartışmanın en düşündürücü tarafı, Cumhuriyet inkılaplarıyla millete format atıldığı iddiasından sonra gelen şu cümle:
"Neyi nasıl düşüneceğimizi dahi bilmiyoruz!"
İşte tam da burada durup düşünmek gerekiyor.
Bir insanın neyi nasıl düşüneceğini bilememesi, Cumhuriyet'in mi, yoksa düşünme alışkanlığının yeterince gelişmemesinin mi sonucudur?
Atatürk'ün ortaya koyduğu düşünsel mirasın temelinde akıl, bilim, sorgulama ve çağın gereklerine göre kendini yenileme anlayışı bulunuyordu.
(SÜRECEK)
