Bir Kız Çocuğunun Cumhuriyet’le Değişen Hayatı: Nermin Şen

Ali ALAKOÇ

11.11.2026 - 00:02 Yayınlanma

— Gösterim

Bir Türk filmi senaryosu yazılsa, Nermin Şen’in hayatı belki de fazla dramatik bulunurdu. Nüfusa kayıtlı olmayan küçük bir kız çocuğunun okuma yazma öğrenerek Türkiye’nin ilk hosteslerinden biri oluşu, Cumhurbaşkanı’na mektup yazması, polisler eşliğinde Ankara’ya götürülmesi, gökyüzünde geçen 27 yıllık meslek hayatı ve sonunda Bodrum’daki evinde günler sonra fark edilen yalnız ölümü…

İnanması güç ama bunların hepsi gerçek… Nermin Şen’in hayatı, filmlere konu olacak kadar sıra dışı; insanın yüreğine dokunacak kadar da hüzünlüdür.

Yıl 1937. Çorum’un tanınmış ve önde gelen şahsiyetlerinden Noter İhsan Sabuncuoğlu, beş çocuklu ailesine ev işlerinde yardımcı olması için Nermin adında küçük bir kız çocuğunu yanına alır.

Nermin 12-13 yaşlarındadır. Tombulca, al yanaklı, gür ve dalgalı kızıl saçlı, yeşil gözlü, sağlıklı bir çocuktur. Beş çocuklu ailenin annesine en büyük yardımı yapan, çocukların bakımı ile ilgilenen küçük bir kız… İhsan Sabuncuoğlu, Nermin’i hiçbir zaman kendi evlatlarından ayırmaz.

Ancak Nermin’in hayatında bilinmeyen çok şey vardır. Anne ve babasından hiç söz etmez. Üstelik nüfusa da kayıtlı değildir. İhsan Bey, dönemin kanuni imkânlarından yararlanarak onun nüfus kaydını yaptırır. Baba adı, anne adı ve doğum tarihi gibi bilgileri nüfus cüzdanına kendisi yazdırır. Böylece Nermin Şen, nüfus kayıtlarına girer ve resmî olarak bir Türk vatandaşı olur.

Fakat Nermin’i diğer çocuklardan ayıran çok önemli bir özelliği vardır: Öğrenme arzusu… Okula giden ailenin çocuklarından okulda ne öğrendiklerini sorar. Onlarla beraber çalışır ve nihayetinde okuma yazmayı öğrenir. Sonra kendi kendini geliştirir. Romanlar okumaya, radyoyu dikkatle dinlemeye başlar. Çünkü okumak, onun ufkunu ve bakış açısını geliştirecektir.

BİR MEKTUP, BİR HAYATIN YÖNÜNÜ DEĞİŞTİRİYOR

Yıllar geçer. Nermin, ailesinin kendisini evlendirmek için girişimlerde bulunduğunu fark eder. Ancak onun hayalleri başkadır. Kendi hayatı hakkında başkalarının karar vermesini istemez. Cahil bir adamla evlenmek, okuma ve öğrenme tutkusundan vazgeçmek istemez. Çaresiz kaldığında, dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’ye bir mektup yazar. Mektubunda içinde bulunduğu durumu ve geleceğe ilişkin beklentisini şu sözlerle anlatır:

“Artık beni evlendirecekler. Cahil bir adamla evlenmek istemiyorum. Kendime daha iyi bir hayat yolu arıyorum.”

Düşünün… Nüfusa kaydı bile yıllar sonra yapılmış, çocuk yaşta bir ailenin ev işlerine yardım eden, doğru dürüst eğitim alma imkânı bulamamış bir genç kız… Ama o, kaderine razı olmuyor. Cumhurbaşkanı’na mektup yazacak kadar cesaret gösteriyor. Kendi geleceği için sesini yükseltiyor.

Bu mektup, yalnızca bir evlilik baskısına karşı çıkış değildir. Bir kız çocuğunun eğitim, özgürlük ve kendi hayatını seçme hakkı için verdiği mücadelenin ifadesidir.

Bir gün Sabuncuoğlu ailesine emniyetten haber gelir. Ertesi gün iki polis, Nermin’i bavuluyla birlikte alarak Ankara’ya götürür. Aileye, bir generalin isteği üzerine götürüldüğü söylenir.

Nermin’in ansızın evden ayrılması ailede büyük üzüntü ve şaşkınlık yaratır. Üstelik bu olay, İhsan Sabuncuoğlu’nun milletvekili adaylığının açıklanmasının beklendiği günlerde yaşanır. Bu gelişmenin ardından İhsan Bey milletvekili adayı gösterilmez. Sabuncuoğlu ailesi uzun yıllar Nermin’den haber alamaz. Peki, Nermin’e ne olmuştur?

ÇORUM’DAN GÖKYÜZÜNE UZANAN BİR YOLCULUK

Nermin’in hayatındaki yeni sayfa, Türkiye havacılık tarihinin önemli bir döneminde açılır. Devlet Hava Yolları filosuna 1946 yılında 20 adet DC-3 uçağının katılmasıyla birlikte, uçuşlarda görev yapacak kadın personele ihtiyaç duyulur.

1947 yılında Nermin Şen de Adile Tuğrul, Mualla Bayülken ve Münevver Erdoğdu gibi isimlerle birlikte Türkiye’nin ilk kadın kabin görevlileri arasında yerini alır. O yıllarda onlara henüz bugünkü anlamıyla hostes denilmez. “Havacı kadın kamarot” olarak anılırlar.

Burada tarih konusunda önemli bir ayrıntıya dikkat çekmek gerekiyor. İnternetteki birçok kaynak Nermin Şen’in mesleğe başlangıcını 1946 olarak gösteriyor. Ancak Nermin Şen, 30 Mart 1981 tarihinde Milliyet gazetesinden Sinan Toros’a verdiği röportajda uçucu hostes olarak 1953 yılında göreve başladığını söylüyor. Bu nedenle mesleğe başlangıç tarihi konusunda kendi tanıklığının da dikkate alınması gerekiyor.

Nermin’e okuma yazma öğreten Sungur Tekin Sabuncuoğlu, yıllar sonra ÇORUM HABER gazetesindeki köşe yazısında onunla karşılaşmasını şöyle anlatır:

“60’lı yıllarda bir uçak yolculuğumda Nermin abla birden karşıma çıktı; hostes olarak... Beni ne kadar sıcak karşıladığını, ne ikramlarda bulunduğunu hiç unutmam. 23 yolcu taşıyan THY’nin Dakota tipi uçaklarında hostesti; Türkiye’deki ilk beş hostesten biri idi. İnce, uzun boylu, kızıl saçlı, çok renkli, çok güzel, üniformalı bir hostesti ve çatır çatır İngilizce konuşabiliyordu.”

Bir zamanlar evin çocuklarından okuma yazma öğrenen Nermin, şimdi gökyüzünde yabancı diller konuşuyor, dünyanın farklı yerlerine uzanan uçuşlarda görev yapıyordu. Bu, bir insanın hayatındaki değişimin ötesinde, Cumhuriyet’in eğitimle açtığı imkânların da bir göstergesiydi.

Nermin Şen mesleğinde yükselir. Önce kıdem kazanır ve sinyorite (çalışanların uçuş tecrübesine ve kıdemine göre belirlenen kıdem sıralama sistemidir) olur. Ardından kıdemli kabin memuru ve kabin amiri olur. Daha sonra yer hizmetlerinde görev alarak yeni hosteslerin yetiştirilmesinde sorumluluk üstlenir.

25-26 Temmuz 1967 tarihlerinde Türkiye’yi ziyaret eden ilk Papa olan VI. Paul’un İstanbul-İzmir seyahatinde Nermin Şen ve Suna Sümer hostes olarak görevlendirilir. Ancak Papa'nın uçağında kadın hostes istemediğini belirtmesi üzerine iki kadın görevli apar topar basın mensuplarını taşıyan başka bir uçağa aktarılır.

TÜRKİYE’NİN İLK HOSTES EMEKLİSİ

Nermin Şen, yıllarını verdiği meslekte önemli görevler üstlenir. 1981 yılında emekli olur ve Türkiye’nin ilk hostes emeklisi unvanını alır.

Nermin Şen’in hikâyesi, başarılarla dolu olduğu kadar kırgınlıklarla da yüklüdür. 1981 yılında Türk Hava Yolları Hostes ve Kabin Memurları Derneği tarafından düzenlenen plaket törenine katılmaz. Milliyet gazetesinden Sinan Toros’a verdiği röportajda nedenini şu sözlerle açıklar:

“THY’de hosteslik kurumunun en eski mensubuyum. 27 yıl gece gündüz uçtuktan sonra mesleğin çeşitli olumsuz etkileri sonucu meydana gelen rahatsızlıklar nedeniyle tam 2 yıl hastalıklarla uğraştım. Bir gün dahi hatırım sorulmamıştır.”

Bir ömür hizmet ettiği kurumdan beklediği vefa, ne yazık ki gösterilmemiştir.

Sungur Tekin Sabuncuoğlu da yıllar sonra Nermin Şen’i emeklilik döneminde yeniden gördüğünü anlatır. THY’den ayrıldıktan sonra yaşlı ve varlıklı bir vatandaşın yanında bakıcı olarak çalıştığını öğrendiğini, kendisini Tarlabaşı’ndaki muhteşem bir apartmanda ziyaret ettiğini yazar.

Nermin, Ankara Gaziosmanpaşa’da bir daire aldığını ve ileride oraya taşınabileceğini söylemiştir. Bu buluşma, Sungur Tekin Sabuncuoğlu’nun Nermin’le son karşılaşması olur. Daha sonra Bodrum’a yerleşen Nermin Şen, yaşamının son yıllarını yalnız geçirir.

10 Mayıs 2011 tarihinde gazetelerde acı bir haber yayımlanır: “Türkiye’nin ilk hosteslerinden olan 80 yaşındaki Nermin Şen, Bodrum’daki villasında ölü bulundu.”

Bitez’deki Aktur Tatil Sitesi’nde bulunan villasında yalnız yaşayan Nermin Şen’den dört gündür haber alınamamıştır. Alzheimer hastası olduğu belirtilen Şen’in durumundan şüphelenen site yönetimi jandarmaya haber verir. Yapılan incelemede hayatını kaybettiği anlaşılır.

Gazeteler, Nermin Şen’in 24 yıldır aynı sitede yaşadığını, bekâr olduğunu ve kimsesinin bulunmadığını yazar. Bir zamanlar gökyüzünde yüzlerce yolcunun güvenliğinden sorumlu olan, Türkiye’nin ilk kadın kabin görevlileri arasında yer alan, hayatını kendi çabasıyla değiştiren o kızıl saçlı Çorumlu kız, yaşamının son durağında yapayalnız kalmıştır.

BİR KIZ ÇOCUĞUNUN OKUYABİLMESİ, BİR ÜLKENİN GELECEĞİDİR

Nermin Şen’in hayat hikâyesini yalnızca Türkiye’nin ilk hosteslerinden birinin biyografisi olarak okumak eksik kalır. Bu hikâyenin asıl üzerinde durulması gereken tarafı, Cumhuriyet’in kız çocuklarına sunduğu imkânlardır.

Cumhuriyet, kadınlara yalnızca seçme ve seçilme hakkı vermedi. Onlara eğitim görmenin, meslek sahibi olmanın, çalışmanın, üretmenin ve kendi hayatları hakkında karar verebilmenin yolunu açtı.

O, belki düzenli bir eğitim alamadı. Belki ailesini, anne ve babasını hiç tanımadı. Ama öğrenme arzusundan vazgeçmedi. Okuma yazmayı kendi gayretiyle öğrendi. Hayatına başkalarının yön vermesine razı olmadı. Bir mektup yazdı, sesini duyurdu ve kendi yolunu çizdi.

Yani “Cumhuriyet, Kimsesizlerin Kimsesi” oldu.

İşte Cumhuriyet’in kız çocuklarına kazandırmak istediği ruh tam da budur: Kendi ayakları üzerinde durabilen, düşünebilen, öğrenebilen, meslek sahibi olan ve geleceğine kendisi karar verebilen kadınlar…

Ve unutmayalım: Bir ülkenin geleceği, kız çocuklarının okuyabildiği kadar aydınlıktır. Bir kız çocuğunun eline kitap vermek, ona yalnızca okumayı değil, kendi geleceğine yön verme hakkını da vermektir.

Kaynakça:

1- Sabuncuoğlu, S.Tekin, Nermin Abla, 09 Mart 2016 tarihli Çorum Haber Gazetesi

2- S, Toros, İlk Hostes Emeklisi Üzgün,30 Mart 1981 tarihli Milliyet

3- B, İlyas, (1983), Dünden Bugüne Türk Hava Yolları, 1933-1983, 50.Yıl, Cen Ajans

Ali̇ Alakoç 2 30 Mart 1981 tarihli Milliyet…Sinan Toros, THY’nin ilk hostes emeklisi Nermin Şen’in sitemlerini kaleme aldı.