KAYGUSUZ ABDAL (14-15 Yüzyıl)
Kaygusuz Abdal’ın asıl adı Gaybi’dir. 15. Yüzyılda yaşamıştır. Dini-Tasavvufi Türk edebiyatının önde gelen şairlerindendir. Söylencelere göre Alanya beyinin oğludur.
Kaygusuz Abdal dinin ağır kurallarına karşı çıkar, Tanrı ile söyleşir.
Kıldan köprü yaratmışsın / Gelsin kulum geçsin deyü
Hele biz şöyle duralım / Yiğit isen geçe Tanrı…
Garip kulun yaratmışsın / Derde mihnete katmışsın,
Anı âleme atmışsın / Sen çıkmışsın uca Tanrı…
*
PİR SULTAN ABDAL ( ?- 1560)
Sivas’ın Yıldızeli kasabasına bağlı Banaz köyünde doğmuştur. Pir Sultan Abdal Alevilerce bilinen en büyük yedi ozandan biridir. Kaynağını Yunus’ta bulan, oradan coşup akan, köpürüp coşan Alevi-Bektaşi edebiyatının en coşkulu şairi hiç kuşku yok ki Pir Sultan Abdal’dır. Pir Sultan Abdal, Kanuni zamanında bir kızılbaş ayaklanmasına katıldı. Bu ayaklanmayı bastıran Sivas Valisi Hızır paşa tarafından asıldı. Asılmasının ertesi sabahı Seyfe belinde, Koçhisar yolunda, Malatya yolunda, Tava boğazında görünmüş. Asıldığı yere gidenler, darağacında Pir Sultan’ın hırkasını asılı bulmuşlar, kendisi sır olmuş!
Uyur iken uyardılar / Diriye saydılar bizi,
Koyun olduk ses anladık, / Sürüye saydılar bizi..
Yürü bire Hızır Paşa / Senin de çarkın kırılır,
Güvendiğin Padişah’ın / O da bir gün devrilir…
*
AZMİ BABA (16. Y.Y)
Bektaşi ozanıdır. Yaşamıyla ilgili fazla bilgi yoktur. Azmi Baba katı bağnazlığın düşmanıdır. Keskin diliyle Tanrı’da var saydığı bir takım gereksiz nitelikleri gülmece türünde Tanrı’yı kınayarak dile getirmeye çalışır.
Denizleri yarattın sen kapaksız / Suları yürüttün elsiz ayaksız,
Yerleri temelsiz, göğü dayaksız, / Durdurursun acep iskâncı mısın?
Kullanırsın kanatsızca rüzgarı / Kürekle mi yaptın sen bu dağları?
Ne yapıp da öldürürsün sağları? / Can alıp verirsin sen cancı mısın?
*
KARACAOĞLAN (17.Y.Y.)
Doğup büyüdüğü yer ile doğduğu öldüğü tarihler bilinmiyor. Anadolu ve Suriye’yi dolaştığı aşk ve gurbet şiirlerinin yapılarından belli oluyor.
Karacaoğlan der ki, ne ister bizden, / Hiç gitmiyor gönül gelinden kızdan
Günde beş yüz sarım gelse faizden / Dünyada tükenmez mal ister gönül..
Karacaoğlan der ki, bakın olana / Ömrümün yarısı gitti talana,
Sual eylen bizden evvel gelene / Kim var imiş biz burada yoğ iken?
*
KAZAK ABDAL ( 17. Y.Y.)
Kazak Abdal’ın ne zaman doğduğu bilinmiyor. 17. Yüzyılda yaşadığı söyleniyor. Romanya Türklerinden ve Bektaşi şairlerindendir.
Nükteli ve güldürücü manzumeleriyle üne ulaşmıştır.
Ormanda büyüyen adam azgını / Çarşıda pazarda insan beğenmez,
Medrese kaçkını softa bozgunu / Selam vermeye dervişan beğenmez…
Eşeği saldım çayıra / Otlaya karnın doyura,
Gördüğü düşü hayıra / Yoranın da avradını..
Kazak Apdal nutkeyledi / Cümle halkı da ta’neyledi (Tan eylemek=Taşlamak)
Sorarlarsa kim söyledi? / Soranın da avradını! (Af edersiniz)
*
BİLGE BAADDİN ÖZLÜ SÖZLERİ
1—Geldiğin yerin bulutunu yanında taşırsan gittiğin yerin güneşini göremezsin. (Tayfun Talipoğlu. Tayfun bey arkadaşımdı, güzel insandı. Rahmetle anıyorum.)
2—Yabancı belgesel kanallarda sürekli bilimsel araştırmalar, tabiat, doğa ve hayvanlar alemi anlatılıyor. Bizim TRT belgesel kanalda ise sürekli Afrika’lı aç, sefil çocuklar ve insanların hayatı konu ediliyor.
3-Sanırım, bizlere yaşanan hayat pahalılığından ve zamlardan şikâyet etmeyin, halinize şükredin denilerek mesaj veriliyor.
4—Bir ülkede edebiyat ve sanattan çok siyaset konuşuluyorsa o ülke üçüncü sınıf ülkedir. (Niçe)
