Başlıkta gördüğünüz söz sevgili babam Doktor Mehmet Çağlar’a ait.
82 yaşında olmasına rağmen bazen yapacağı işleri yetiştiremediğini ve kendisine bir günün 24 saatinin yetmediğini anlatır. Sürekli kendine bir iş bulur ve faydalı olmaya çalışır.
Ona göre ihtiyarlıkta ‘En iyi tedavi, meşguliyet tedavisidir’. Peki sadece ihtiyarlıkta mı? Çocuklukta, gençlikte ve orta yaşlarda işe yaramıyor mu?
İnsanoğlu işe yaramak, faydalı olmak ve hayatına anlam katmak ister. Her yaşta sabah kalkmak için bir sebebe, gün içinde yapmayı istediği bir işe, varlığının bir karşılığı olduğunu hissetmeye ihtiyaç duyar. Yani burada kullandığımız meşguliyet ‘oyalanmak’ anlamında değil, ‘hayata anlam katmak’ anlamındadır. Çalışmalar kişiye anlam veren uğraşların, sosyal katılımın ve amaç duygusunun ruh sağlığını desteklediğini gösteriyor. 16 ülkeden, 65 yaş ve üzerindeki 93.263 kişinin verilerinin değerlendirildiği bir çalışmada; hobileri olanların daha az depresif belirti yaşadığı, daha mutlu olduğu, hayatından daha fazla doyum aldığı ve kendi sağlığını daha iyi değerlendirdiği görülmüştür. Bir başka çalışmada başlangıçta demansı olmayan 951 yaşlı dört yıl izlendi. Hayatında daha güçlü bir amaç duygusu bildiren kişilerde Alzheimer gelişme riski daha düşüktü; bilişsel gerileme de daha yavaştı. Depresif belirtiler daha azdı ve sosyal çevreleri daha büyüktü. Ben de kendi çalışma hayatımda hastalarımda bunu gözlemliyorum. Sürekli kendine yapacak işler bulan, bir şeylerle meşgul olan, öğrenmeye ve uğraşmaya devam eden, çevreleriyle daha çok zaman geçirip sosyal olan ileri yaştaki insanların; yüzlerinin daha fazla parıldadığını, daha çok güldüklerini, başka insanlara karşı daha duyarlı ve nazik olduklarını, daha sağlıklı olduklarını ve en önemlisi hiçbirinin yaşlarını göstermediklerine şahit oluyorum.
Emekliliğe, hayatın sonraki dönemlerine ya da bir dinlenme dönemine hazırlanırken maddi koşullar kadar günlük hayatın nasıl sürdürüleceğini de düşünmek gerekiyor. İnsan hangi uğraşlarını devam ettirecek? Kimlerle görüşecek? Nelerle meşgul olacak? Nerelere gitmek isteyecek? Daha neler öğrenecek? İhtiyarlamak ya da emekli olmak yeni şeyler öğrenmek ve yeni bir şeyler yapmak için bir mani olmamalıdır. Dr. Kemal Sayar ‘Oldum demek, öldüm demektir’ diyor. Herkes yeşil Amerikan dolarlarının üstündeki Benjamin Franklin’i bilir. Bilinmeyen özelliği yakın ve uzak için kullanılan gözlüklerin merceklerini aynı gözlükte birleştiren bifokal gözlükleri onun bulmasıdır. Kendi görme ihtiyacıyla başlayan macera, onun için çözülmesi gereken bir mesele olmuş ve tam 78 yaşında bu keşfi yapmıştı. Telefonlarda ve elektrikli otomobillerde kullandığımız pillerin temel adımlarından biri olan teknolojiyi bulan John Goodenough. 2019’da, 97 yaşında Nobel Kimya Ödülü’nü aldı.
Hayatın içinde bize yer açan ve hayata anlam katan uğraşların ve meşguliyetlerin kıymeti büyüktür. Birinin bizi beklemesi, bakım verdiğimiz bir çiçeğin büyümesi, öğrendiğimiz bir şeyi başkasına anlatabilmek aslında hayattaki en etkili terapilerdir.
Başta sorduğum sorunun cevabını da vereyim. Meşguliyet tedavisi sadece ihtiyarlıkta mı etkilidir? Hayır. Her yaşta insanlara tavsiye ettiğimiz çok etkili ve güzel bir tedavidir.
Ünlü yazar Paulo Coelho, yetişkinlerin çocukları örnek almaları için şu güzel sözü söylemiştir. ‘Bir yetişkin bir çocuktan her zaman üç şey öğrenebilir: Nedensiz yere mutlu olmak, her zaman meşgul olacak bir şey bulmak ve istediği şeyi tüm gücüyle talep etmek. Tüm okuyucuların hayatlarının her anında güzel şeylerle meşgul olmalarını dilerim.
