26 Mart 2018 günlü “Şeker Fabrikaları Yeni Bir Tütün Faciası mı?” başlıklı yazımın sonunda,

“Ülke ekonomisini küresel sermayeye teslim eden meşhur '24 Ocak Kararları', ancak 12 Eylül 1980 darbesiyle uygulamaya konulmuştu. Özelleştirmenin önü açılmış, küresel sermaye ülke ekonomisini teslim almıştı” demiştim.

Ve de devam ederek, “Bugün ülkenin milli kaynaklarını, milli üretim alanlarını özelleştirme adıyla küresel sermayeye açmak, bir ölçüde 12 Eylül felsefesine hizmet etmiş olmaktır” diye bağlamıştım.

Evet, kim ne derse desin, özelleştirmelerin arkasında küresel sermaye ve onun yerli temsilcilerinin ve işbirlikçilerinin dayatmaları vardır.

Şekerdeki özelleştirilmenin arkasında, bir Amerikan şirketi olan Cargill'in olduğu gibi…

TEKEL’in özelleştirmesinde yabancı sigara tekellerinin olduğu gibi…

* * *

Son günlerde hükümetin köprüleri ve karayolları özelleştirmekle ilgili aldığı kararlar, özelleştirme konusunu yeniden gündeme taşır oldu.

Her ne kadar “Mülkiyeti devletten çıkmıyor. Söz konusu olan, işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesi” denilse de...

Özelleştirmelerin önü, 12 Eylül darbesinin ve 24 Ocak kararlarının açtığı kulvarda hızla açılmıştı.

Yani 1984’de ilk adımı atılan ve süreç içinde, milli ekonominin çok önemli kurumları olan TEKEL, PETKİM, TÜPRAŞ, TEDAŞ, SEKA, TELEKOM, ERDEMİR, SÜMERBANK’ gibi kurumların satışıyla da giderek yaygınlaştırıldı.

Bu nedenle, konuya özet olarak bir bakalım dedim.

* * *

-1995’te Süt Endüstrisi Kurumu (SEK) özelleştirilmişti, yani satılmıştı.

SEK'e ait binaların çoğu yıkılmış, bir kısmının yerlerine de alışveriş merkezleri (AVM) yapılmıştı.

-Ve şeker fabrikaları satıldı.

Şekerde fabrikalaşma, Cumhuriyet tarihinde ilk kez 1923'te kurulan Uşak Şeker Fabrikası ile başlamıştı.

Ve süreç içinde ülkemizde, şeker pancarından şeker üreten 33 tane şeker fabrikası kurulmuştu. Bunların 25'ini devlet, 8'ini özel sektör işletmekte idi.

Ama devlete ait olan 14 şeker fabrikasının satışı yapıldı. Bir diğer ifadeyle özelleştirildi.

Ve bu özelleştirme sonunda 11 devlet, 22 özel fabrika pancardan şeker üretir oldu.

-Ve TEKEL özelleştirildi.

Alkollü içki bölümü, 2004 yılında Mey İçki'ye; tütün ve sigara bölümü, 2008 yılında British American Tobacco'ya (BAT) satıldı.

Bu özelleştirme sürecinin ardından eski TEKEL fabrikalarının bir kısmı kapatılmış, kurumun tütün ve alkol üretimi alanındaki tüm faaliyetleri sona ermişti.

Ve de tütün üreten 450 bin üretici sayısı 35 bine inmişti.

* * *

Devam edelim…

-2003 yıllında SEKA satıldı.

Tam adı “Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları A.Ş” olan ve Türkiye'de kâğıt sanayiinde yatırım ve planlamalar yapan bir kamu kuruluşu idi.

-ETİBANK’ın madencilik alanında oluşturduğu fabrikalar satıldı.

Yani Eti Bakır, Eti Krom, Eti Gümüş ve Eti Elektrometalurji satıldı.

Sümer Holding bünyesinde yer alan fabrika arazileri de tek tek satıldı.

-TÜMOSAN satıldı:

TÜMOSAN, 1975 yılından beri faaliyet gösteren, traktör ve motor üretimi yapan, Türkiye'nin ilk yerli traktör fabrikası idi. 2004 yılında satıldı.

* * *

-TÜRPRAŞ “Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.” 2006 yıllında özelleştirildi.

1983'te Batman, İzmir, İzmit ve Kırıkkale'deki devlete ait 4 petrol rafinerisinin birleştirilmesiyle çatı şirketi olarak kurulmuştu ve 2006'da özelleştirilerek Koç Holding'e satıldı.

Akaryakıt ürünleri, bitüm, fuel oil, jet yakıtı, gaz yağı, LPG ve motor yağı gibi petrol türevlerini üretir.

-Ve demir-çelik sanayisinin bel kemiği olan Erdemir satıldı.

1960'ta devlet tarafından Karadeniz Ereğli'de kurulmuş olan “Ereğli Demir Çelik Fabrikası”, 2006'da özelleştirilerek OYAK'a satılmıştı.

-2008 yıllında PETKİM satıldı.

PETKİM, Türkiye Petrolleri tarafından 1965 yılında İzmir'de kurulan ve 2008'de özelleştirilen petrokimya şirketi idi.

Etilen, benzen, polipropilen gibi petrokimya türevlerini üretmektedir.

Ve de Türkiye'nin en stratejik kurumlarından biri olan Türk Telekom satıldı.

Ve bugünlerde köprüler ve karayolları gündemde…

* * *

Ve son söz:

Bu özelleştirmelerle ülke daha mı zenginleşecek? Halk daha mı mutlu yaşayacak?

Örneğin TEKEL satılınca, TEKEL binaları bir bir yıkılınca, TEKEL işçileri kapıya konulunca ekonomi kurtulur mu olmuştu?

SEK satılınca, Et ve Balık Kurumu (EBK) satılınca, hayvancılık daha mı gelişmişti?