Bugün iş dünyasında en çok "değişimden", "çeviklikten" ve "adaptasyondan" bahsediyoruz. Ancak Robert Kegan ve Lisa Lahey’in "Değişime Bağışıklık" (Immunity to Change) kuramında vurguladığı gibi; asıl mesele ne kadar çok bildiğimiz değil, dünyayı hangi "akıl tipiyle" anlamlandırdığımızdır. Eğer kariyerinizde veya liderlik yolculuğunuzda bir tıkanıklık hissediyorsanız, belki de zihninizin işletim sistemini güncelleme vakti gelmiştir.
Yetişkin gelişimini, her biri bir öncekinden daha geniş bir bakış açısı sunan üç ana durakta inceleyebiliriz:
1. Sosyalleşmiş Akıl (Bağımlı Akıl)
Bu evredeki bireyler için temel motivasyon, dış dünyadan gelen onay ve kabuldür.
Bakış Açısı: Kararlarını başkalarının beklentilerine ve sosyal ilişkilere göre şekillendirir.
İş Hayatı: Kendisine ne söylenirse onu yapmayı tercih eder, liderlik sorumluluğu almaktan kaçınır çünkü hesap verme zorunluluğu ona ağır gelir.
Sadakat: Koşullar iyiyse mutludur ama aidiyet duygusu yüzeyseldir; daha fazla imkan sunan bir seçenek bulduğunda kolayca yer değiştirebilir.
2. Kendi Kendini Yazan Akıl (Bağımsız Akıl)
Gelişim basamaklarını tırmandıkça birey, kendi değerler sistemini inşa eder ve "bağımsız" bir yapıya bürünür.
Bakış Açısı: Dış onay beklemek yerine kendi amaçlarına odaklanır ve inisiyatif almayı arzular.
İş Hayatı: İşini sadece bir görev değil, bir kariyer yolculuğu olarak görür. Karmaşık projelerden ve kendi yaratıcılığını ortaya koyabileceği mücadelelerden beslenir.
Odak: Özgürlük, özerklik ve hayat amacını bulma bu evrenin merkezindedir.
3. Kendi Kendine Dönüşen Akıl (Dayanışma Aklı)
Gelişimin zirvesi kabul edilen bu aşamada, kişi artık kendi inançlarının veya pozisyonunun esiri değildir.
Bakış Açısı: Kendi fikirlerini mutlak doğru kabul etmek yerine, başkalarının bakış açılarına tam bir açıklıkla yaklaşır.
İş Hayatı: Karmaşayı yönetme yeteneği yüksektir; belirsizlikle barışık yaşar ve asıl motivasyonu dünyaya veya doğaya hizmet ederek bir fark yaratmaktır.
Liderlik: Bürokrasinin veya iç politikaların ötesine geçerek çözüm odaklı bir iş birliği zemini kurar.
Karmaşıklık Uçurumu ve Dönüşüm
Kegan’ın araştırmalarına göre, üniversite mezunu yetişkinlerin sadece %6’sı "Kendi Kendine Dönüşen Akıl" seviyesine ulaşabiliyor. Oysa günümüz dünyasının problemleri, zihnimizin mevcut karmaşıklığından çok daha hızlı büyüyor.
Korkularımızı yenip, hayatta kalma becerilerimizden emin oldukça; sosyalleşmiş bir takipçiden, kendi hikayesini yazan bir lidere ve nihayetinde dünyayı dönüştüren bir bilgeye evrilme şansımız var.
Kaynakça:
Barrett, R. Değer Odaklı Kurumlar. (Robert Kegan ve Lisa Laskow Lahey’in "Immunity to Change" kuramı üzerine inceleme, s. 89-93).
