Hükûmet tarafından Avrupa Birliği’nin ‘2040’ta tütünsüz nesil’ hedefiyle uyumlu hazırlanan ve Sağlık Bakanlığı’nca desteklenen 41 maddelik yasa teklifi taslağının yakında TBMM’ye sunulması bekleniyor.
TARİHİ DEĞİŞİM 2040’TA
Tütün tüketim alışkanlığında tarihi değişim ise 2040 yılında yaşanacak. 1 Ocak 2040 itibarıyla tütün ürünlerinin tamamen yasaklanması hedefleniyor. Hazırlanan teklifte yeme-içme sektörünü etkileyen kısıtlamalar da bulunuyor.
YİYECEK-İÇECEK SERVİSİ YAPILMAYACAK
Buna göre kafe ve restoranların açık alanlarında sigara içilmeyecek. Aynı zamanda işletmelerin sadece yüzde 10’u ile sınırlı özel içme alanları oluşturulacak ve bu alanlarda garson görevlendirilmesi yapılmayacak.
KİMLİK DOĞRULAMASI YAPILACAK
Sigara satışında kayıt dışılığı ve çocukların erişimini engellemek için nakit ödeme de kaldırılacak. Satışlar yalnızca kimlik/yaş doğrulaması yapan elektronik sistemler üzerinden gerçekleştirilecek.
5 MİLYON TL’YE KADAR PARA CEZASI
Bu sebeple 1 Ocak 2040’tan itibaren tüm tütün ürünlerinin üretimi, satışı ve tüketimi tamamen yasaklanacak. Bu tarihten sonra tütün ticareti yapmaya devam edenleri ise 1 milyon ile 5 milyon TL arasında değişen ağır adli para cezaları bekliyor.
HAPİS CEZASI GELECEK
Yasa teklifi sadece yasakları değil, caydırıcı yaptırımları da beraberinde getiriyor. Çocuklara tütün ürünü satanlara 1 yıla kadar hapis cezası öngörülürken, yasak alanlarda sigara içen vatandaşlara 5 bin TL idari para cezası kesilecek. Kurallara uymayan işletmeler ise 50 bin TL’den başlayan cezaların yanı sıra kademeli kapatma cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
“HEDEF YIL 2035 OLABİLİRDİ”
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörlerinin Önlenmesi, Kontrolü ve Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Toker Ergüder değerlendirdi.
Ergüder, tütün ürünleri ile ilgili düzenlemeyi şu sözlerle yorumladı: "Artık dünyada giderek daha fazla ülke, tütün ve nikotin ürünlerinin yol açtığı son derece yüksek sağlık ve ekonomik maliyetleri nedeniyle bu tür “oyunun sonu (endgame)” hedeflerini gündemlerine almaya başladı. Yüksek vergiler ve reklam yasaklarıyla tüketimi düşürmeyi hedefleyen ülkeler, yeni aşamada belirli doğum tarihlerine göre satış yasağı gibi uygulamaları devreye sokuyor. Daha iddialı bir perspektifle hedef yılın 2035 olarak belirlenmesi de ayrıca değerlendirilebilirdi"
KANUN VAR AMA UYGULAMA YOK
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nazmi Bilir, tüm dünyada ‘tütünsüz’ olarak bir akımın başladığını söyledi. Bilir, birçok ülkenin ‘sigarasız’ döneme geçtiğinin altını çizerek şu cümleleri kurdu: “Ülkelerini sadece dumandan değil tütünden de temizlemek için yeni bir hedef belirlediler. Bizdeki yasa taslağının da bu yaklaşımdan etkilenmiş olacağını düşünüyorum. Ancak biz henüz ‘sigarasız’ dönemine bile geçemedik. Mevcut kanunlarımızda bu var ama uygulamada henüz yok”
